بازار سرمایه ایران در مسیر اصلاحات تدریجی اما معنادار

به گزارش صدای بورس،مونا حاجی‌علی‌اصغر، کارشناس بازار سرمایه مجموعه اصلاحات اخیر در بازار سرمایه را نشانه‌ای از تغییر رویکرد سیاست‌گذار از کنترل‌های مقطعی به سمت اصلاحات ساختاری و مدیریت هوشمند بازار ارزیابی کرد و این تحولات را گامی معنادار در جهت افزایش کارایی، بهبود نقدشوندگی و همگام‌سازی تدریجی بازار سرمایه ایران با استانداردهای جهانی دانست.

مونا حاجی‌علی‌اصغر در یادداشت خود نوشت:

بازار سرمایه ایران، پس از سال‌هایی پرنوسان و همراه با بی‌اعتمادی بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌گذاران، به‌تدریج وارد مرحله‌ای از بازاندیشی نهادی و اصلاحات ساختاری شده است. هرچند این اصلاحات هنوز کامل و یکپارچه نیست، اما مجموعه نشانه‌ها حاکی از آن است که سیاست‌گذار بازار سرمایه، بیش از گذشته به ضرورت همگام‌سازی با استانداردهای جهانی و پاسخ به نیازهای متنوع سرمایه‌گذاران واقف شده است.

یکی از مهم‌ترین محورهای اصلاحی که در سال‌های اخیر به‌طور جدی مطرح شده، موضوع حذف حجم مبنا است. حجم مبنا که در ابتدا با هدف کنترل نوسانات و جلوگیری از دستکاری قیمت طراحی شده بود، در عمل به یکی از عوامل کاهش نقدشوندگی و اختلال در فرآیند کشف قیمت تبدیل شد. اینکار اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند گام مهمی در جهت افزایش کارایی بازار و نزدیک شدن به منطق عرضه و تقاضای واقعی باشد.

در کنار آن، بازنگری در دامنه نوسان نیز به‌عنوان یکی از بحث‌ برانگیزترین اصلاحات در دستور کار قرار گرفته است. دامنه نوسان ثابت، هرچند در کوتاه‌مدت از شوک‌های شدید قیمتی جلوگیری می‌کند، اما در بلندمدت به انباشت هیجان، صف‌نشینی و انتقال ریسک به دوره‌های بعد منجر می‌شود. بررسی سناریوهایی مانند دامنه نوسان پویا یا افزایش تدریجی دامنه، نشان می‌دهد نگاه سیاست‌گذار از کنترل صرف بازار به سمت مدیریت هوشمند نوسان در حال حرکت است.

‌در حوزه ابزارهای مالی، بازار سرمایه ایران در آستانه تحولات مهمی قرار دارد. صندوق‌های ارزی، به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی برای پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز، می‌توانند نقش مهمی در جذب سرمایه‌گذاران حرفه‌ای و کاهش فشار تقاضای سفته‌بازانه در بازارهای غیررسمی ایفا کنند. راه‌اندازی این صندوق‌ها به معنای پذیرش واقعیت اقتصاد کلان و تلاش برای مدیریت ریسک در چارچوب بازار رسمی است.

هم‌زمان، ورود صندوق‌های نقره و بررسی صندوق مس نشان‌دهنده تغییر رویکرد از تمرکز صرف بر سهام به سمت توسعه بازار سرمایه کالایی است. نقره و مس، به‌ویژه به دلیل ماهیت صنعتی و ارتباط با اقتصاد جهانی، می‌توانند ابزار مناسبی برای تنوع‌بخشی به پرتفوی سرمایه‌گذاران و تعمیق بازار باشند. این روند، اگر با ابزارهای مشتقه و بازارگردانی حرفه‌ای همراه شود، می‌تواند جایگاه بورس کالا و ابزارهای کالایی را در نظام مالی کشور تقویت کند.

یکی از مهم‌ترین و در عین حال حساس‌ترین مباحث، بررسی صندوق‌های مبتنی بر رمزارزها است. در حالی که در بازارهای جهانی، صندوق‌های مبتنی بر بیت‌کوین،از جمله صندوق معروف شرکت بلک‌راک،نزدیک به دو سال است که به‌عنوان بخشی از جریان اصلی بازارهای مالی پذیرفته شده‌اند، بازار سرمایه ایران هنوز در مرحله بررسی و ارزیابی این ابزار قرار دارد. این فاصله زمانی را می‌توان هم به محدودیت‌های نهادی و هم به ملاحظات ریسک سیستماتیک نسبت داد، اما نفس ورود این موضوع به دستور کار رسمی، نشانه‌ای مهم از تغییر نگرش سیاست‌گذار است.

در همین چارچوب، بحث توکنایز شدن دارایی‌ها نیز مطرح شده است؛ مفهومی که می‌تواند در آینده، شیوه مالکیت، نقل‌وانتقال و تأمین مالی دارایی‌ها را متحول کند. توکنایزیشن این امکان را فراهم می‌کند که دارایی‌های فیزیکی یا مالی، به واحدهای کوچک‌تر و قابل معامله در بسترهای دیجیتال تبدیل شوند؛ مسیری که بسیاری از بازارهای پیشرفته آن را آغاز کرده‌اند و ایران نیز ناگزیر به بررسی آن است.

مجموعه این تحولات نشان می‌دهد بازار سرمایه ایران، هرچند با تأخیر نسبت به روندهای جهانی، اما در مسیر اصلاحات مثبت قرار گرفته است. موفقیت این مسیر، بیش از هر چیز به پیوستگی اصلاحات، پرهیز از تصمیمات مقطعی و ارتقای شفافیت و آموزش بستگی دارد. اگر این اصلاحات به‌صورت تدریجی اما پایدار ادامه یابد، می‌توان امیدوار بود که بازار سرمایه بار دیگر به جایگاه طبیعی خود به‌عنوان ابزار تأمین مالی، مدیریت ریسک و جذب پس‌اندازها بازگردد. توجه به موضوع کارگزار معامله گر، انعطاف در دامنه نوسان و دامنه مظنه برای بازارگردان از مواردی است که در شرایط اصلاحات مطرح شده به نقدشوندگی بازار و کمک به کارایی بیشتر آن کمک میکند.